maandag 11 december 2017
Versie 3.00.0
  Dé click met Utrecht!


Nieuws per e-mail?
Aanmelden Mijn AOU
Hier gratis aanmelden

Politiekpagina
Nieuwspagina
Meer nieuwspagina
Regio nieuwspagina
Variapagina




Fortepiano: oma van de moderne vleugel
Column
Gepubliceerd: 2016-08-19
door: Dik Binnendijk








Over een week barst in Utrecht het jaarlijkse Festival Oude Muziek weer los met muziek uit middeleeuwen, renaissance en barok. Ik ben ooit nog ‘vriend’ van het festival geweest, maar mijn muzieksmaak is volledig opgeschoven naar modern klassiek. Dertig jaar geleden heb ik de Utrechtse fortepianospeler Bart van Oort geïnterviewd voor het Utrechts Nieuwsblad (UN). Hij trad op in het Holland Festival Oude Muziek 1986 zoals het festival toen heette. Een maand eerder had Bart de eerste prijs én de publieksprijs gewonnen van het Mozart Fortepiano Concours tijdens het Festival van Vlaanderen in Brugge. Dat werd zijn doorbraak.

Begin jaren zeventig kwam de authentieke of historische uitvoeringspraktijk op: speel composities op instrumenten uit de tijd van de componist. Een fortepiano had maar een klein bereik. De oma van de moderne vleugel moest opboksen tegen de steeds groter wordende concertzalen. De muziekinstrumenten werden in de loop van de tijd als het ware ‘opgeblazen’. En zo ‘groeide’ Mozarts Stein-vleugel via onder meer een Walter, Broadwood, Erard, Pleyel of Bösendorfer uit tot de Amerikaanse Steinway-vleugel van nu. Iemand zei me ooit: “Als je Mozart op een moderne Steinway-vleugel speelt, dan is het net of je met een kanon op een mug schiet.” Bart voegde daar toen aan toe: “De pianoforte ontdoet de muziek van alle franje.” En op Radio 1 hoorde ik onlangs iemand een andere uitspraak van Bart aanhalen: “Je kunt een Steinway vergelijken met de pracht en praal van een opera en een fortepiano met een goed toneelstuk.”

Een probleem in die beginjaren was dat oude muziekinstrumenten vaak versleten zijn. Ze klinken voor geen meter meer. Kun je deze apparaten nog wel oplappen? Wat was de oorspronkelijke klank? Klinkt een nieuwe kopie van een oude fortepiano wel hetzelfde als zo’n oude vleugel? En speel je een oud instrument wel op dezelfde manier als het moderne kleinkind? Over die problemen interviewde ik Bart, zijn leermeester Stanley Hoogland, enkele fortepianorestaurateurs en een paar muziekwetenschappers. Zo scharrelde ik mijn informatie bij elkaar.

Binnen een half jaar schreef ik er vijf verhalen over, elk met een andere invalshoek. Als je het negatief benadert, kun je dat het ‘uitmelken van de informatie’ noemen. Een verhaal verscheen dus in het UN en twee verhalen in het Parool. Voor beide kranten schreef ik normaal voor de wetenschapspagina. Een verhaal kwam in Mens en Melodie en het laatste verhaal werd niet geplaatst.

Een half jaar later hoorde ik via via dat ik een fortepianospecialist was. Daar schrok ik van. Mijn kennis haal ik uit andere artikelen en rolt uit de monden van de echte specialisten. Het enige wat ik er toen aan toegevoegd heb, is van die verzamelde kennis leesbare verhalen maken. Maar ik specialist ....nee absoluut niet! Wel herken ik nog steeds de klanken van een fortepiano. Maar of dat een Stein, Broadwood of Erard is, is echt voor een echte kenner.

Dik Binnendijk


Fortepiano's
Foto:
Voorblad themabrochure ‘Fortepiano’ van Holland Festival Oude Muziek Utrecht 1985



Stuur dit bericht door!


© 2007-2012 AllesoverUtrecht